De spits van de Oude Kerk.

Nieuwe grafzerk voor Johannes Vermeer.
door R.P. Vermeer

In de Oude Kerk in Delft is op vrijdag 26 januari 2007 een nieuwe grafzerk voor de schilder Johannes Vermeer officieel onthuld. Tot 1975 was er helemaal geen grafsteen. In dat jaar werd een kleine steen geplaatst die herinnerde aan Delfts wereldberoemde inwoner.

Vermeer overleed in december 1675 en werd op de 16e van die maand begraven in de Oude Kerk in een graf dat het eigendom was van zijn schoonmoeder Maria Thins.  Na Vermeer werden er ook nog begraven zijn zwager Willem Bolnes (1676) en zijn schoonmoeder (1680). Het graf was toen vol.
Een eigen grafsteen met opschrift is onbekend. De ligging van het graf is lange tijd onbekend geweest. In 1968 slaagden historici erin de plaats aan te wijzen. In de rekeningen van de kerkmeesters staat beschreven dat het graf dat Maria Thins in 1661 kocht, was gelegen in de noordelijke helft van de kerk, het tweede plein en het achtste graf. Een plein is een rij graven van de muur naar het middenschip. In dit deel van de kerk waren 25 rijen van elk 16 graven. Hiermee kon exact de locatie worden bepaald.

De steen uit 1975.

In 1975 was het 300 jaar geleden dat Vermeer stierf. De toenmalige burgemeester Oele onthulde in het bijzijn van een handjevol personen met de achternaam Vermeer een kleine gedenksteen ter grootte van een tweetal stoeptegels. De stoffelijke resten van Vermeer en zijn familie liggen echter niet meer onder de steen begraven. In de loop der tijd zijn in verband met verzakkingsgevaar bijna alle graven in de Oude Kerk geruimd.

Sinds de grote Vermeertentoonstelling in 1996 is men zich in Delft gaan realiseren dat er wel heel weinig van Vermeer in zijn geboorte- en woonplaats is terug te vinden. De film 'Girl with a pearl earring' heeft de interesse in Vermeer alleen maar doen toenemen. Tienduizenden toeristen zijn jaarlijks op zoek naar zijn grafsteen. Dat mondt steevast uit in teleurstelling en ongeloof.
De Stichting Vrienden van Vermeer, opgericht in 2003, heeft als doel Vermeer en diens tijd in Delft te doen herleven. Hiertoe zal in april 2007 het Vermeercentrum worden geopend aan de Voldersgracht.
Maar eerst is er nu hun initiatief voor de nieuwe grafsteen. Steenhouwer Marcel van Zijp maakte van een bijna 600 kg wegende Belgisch hardstenen plaat -geschonken door de firma Schols en 't Hart- een monumentale grafsteen. Van Zijp heeft bekende elementen uit het leven van Vermeer op de steen tot uitdrukking gebracht. De tekst, in hetzelfde lettertype dat in de 17e eeuw werd gebruikt, luidt:

IN DEZE KERK WERD BEGRAVEN

JOHANNES VERMEER

DELFT

1632 ~ 1675

SCHILDER

LID VAN HET SINT-LUCASGILDE

Onder de tekst is een beeltenis van het zegel van het St.Lucasgilde geplaatst:
Een liggende os met een hemelse blik.

De verwachting is dat na de opening van het Vermeercentrum steeds meer toeristen op zoek zullen gaan naar de sporen die de schilder heeft achtergelaten. Zij zullen niet meer worden teleurgesteld.

Meer over Vermeer: zie het overzicht van zijn familie.
En tevens de websites van:
Het Vermeercentrum.
C.J. Kaldenbach: virtuele wandeling door het huis van Vermeer.

Aanbevolen literatuur:
J.M. Montias, Vermeer and his milieu: a web of social history (1989). Nederlandse vertaling (met aanvullend materiaal) Vermeer en zijn milieu (1993)..
M.P. van Maarseveen, Vermeer in Delft (1996).